Danh mục
Danh Mục

Cổng USB là gì? Phân loại, chức năng và cách tối ưu số cổng USB trên thiết bị

>Tin Tức Công Nghệ

Popular Tags

Đóng góp bởi: Trang SEO / Ngày 26-02-2026

Trong kỷ nguyên công nghệ số, việc kết nối và truyền tải dữ liệu giữa các thiết bị điện tử đã trở thành một nhu cầu thiết yếu hàng ngày. Từ chiếc máy tính xách tay, điện thoại thông minh cho đến các thiết bị ngoại vi như chuột, bàn phím, tất cả đều xoay quanh một tiêu chuẩn chung: USB. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ ý nghĩa của số cổng usb trên thiết bị của mình cũng như sự khác biệt giữa các chuẩn kết nối, đặc biệt có một phụ kiện cần thiết đó là bộ chia USB.

1. Cổng USB là gì và số cổng USB phổ biến hiện nay?

USB là viết tắt của cụm từ Universal Serial Bus. Đây là một chuẩn kết nối ngoại vi được ra đời nhằm mục đích thống nhất các phương thức kết nối giữa máy tính và các thiết bị điện tử khác. Trước khi có USB, người dùng phải đối mặt với hàng tá loại dây cáp và cổng cắm khác nhau như cổng song song, cổng nối tiếp rất cồng kềnh.

Thực tế, số cổng usb trên một thiết bị thường phản ánh khả năng mở rộng và tính đa dụng của thiết bị đó. Thông thường, một chiếc laptop văn phòng hiện nay sẽ có từ 2 đến 4 cổng USB, trong khi các thùng máy tính để bàn có thể sở hữu từ 6 đến 12 cổng chia đều cho cả mặt trước và mặt sau. Việc nắm rõ loại hình và số lượng cổng giúp bạn quản lý không gian làm việc và kết nối thiết bị một cách khoa học hơn.

Cổng USB là gì và số cổng USB phổ biến hiện nay?

2. Chức năng chính của các loại cổng USB trên thiết bị

Dù có hình dáng hay tốc độ khác nhau, nhưng nhìn chung, các cổng USB đảm nhận ba vai trò cốt lõi sau:

  • Truyền tải dữ liệu: Đây là chức năng nguyên bản nhất. Bạn có thể sử dụng cổng USB để sao chép hình ảnh, video, tài liệu từ ổ cứng rời, USB Flash vào máy tính và ngược lại.
  • Cung cấp năng lượng và sạc pin: Hầu hết các cổng USB hiện nay đều có khả năng cấp nguồn điện nhẹ để vận hành các thiết bị như chuột, bàn phím, quạt tản nhiệt. Đặc biệt, các chuẩn mới như USB Type-C còn hỗ trợ công nghệ sạc nhanh cho smartphone và cả laptop.
  • Kết nối thiết bị ngoại vi: Thông qua số cổng usb sẵn có, người dùng có thể biến chiếc máy tính thành một trung tâm điều khiển khi kết nối cùng lúc với máy in, máy quét, webcam, và các bộ điều khiển trò chơi.

3. Tìm hiểu số cổng usb được sử dụng trên những thiết bị nào?

Sự phổ biến của chuẩn USB khiến nó xuất hiện ở hầu hết các ngóc ngách trong thế giới công nghệ. Chúng ta có thể chia làm hai nhóm chính:

3.1. Các thiết bị tích hợp sẵn cổng USB

Đây là những thiết bị đóng vai trò "chủ", điều phối dữ liệu và cấp nguồn.

  • Máy tính để bàn (PC): Thông thường, một thùng máy sẽ có từ 2-4 cổng ở mặt trước để tiện kết nối nhanh (USB Flash, tai nghe) và từ 4 - 8 cổng ở mặt sau (gắn trực tiếp vào mainboard) dành cho các kết nối cố định như chuột, bàn phím, máy in.
  • Laptop: Các dòng Laptop Gaming hoặc máy trạm thường duy trì từ 3-5 cổng USB để đảm bảo kết nối ngoại vi ổn định. Ngược lại, các dòng Ultrabook mỏng nhẹ hiện nay đang có xu hướng tối giản hóa, chỉ để lại 1-2 cổng USB Type-C tích hợp Thunderbolt để tiết kiệm không gian.
  • Smart TV: Hầu hết các dòng Smart TV hiện nay đều được trang bị từ 1 đến 3 cổng USB ở mặt sau hoặc cạnh bên. Người dùng có thể cắm USB hoặc ổ cứng di động để xem phim, nghe nhạc trực tiếp mà không cần đầu phát. Ngoài ra, số cổng usb này còn cho phép bạn kết nối chuột và bàn phím không dây, giúp việc nhập liệu tìm kiếm trên YouTube hoặc trình duyệt web trở nên nhanh chóng hơn hẳn so với việc dùng remote truyền thống.
  • Sạc dự phòng và Adapter sạc:  Khác với máy tính, cổng USB trên các thiết bị này chủ yếu đóng vai trò truyền dẫn năng lượng.
    • Sạc dự phòng: Tùy vào dung lượng và kích thước, sạc dự phòng thường có từ 1-3 cổng ra. Xu hướng mới nhất là sự kết hợp giữa cổng USB-A truyền thống và cổng USB-C hai chiều.
    • Adapter sạc: Các củ sạc đa năng hiện nay cho phép sạc cùng lúc nhiều thiết bị, giúp tối ưu không gian ổ cắm điện trong gia đình hoặc văn phòng.
  • Bảng điều khiển Game: Các thế hệ console hiện đại như PlayStation 5 (PS5) hay Xbox Series X/S đều coi USB là cổng giao tiếp chiến lược. Thường có ít nhất 1 cổng USB-C tốc độ cao ở mặt trước để sạc tay cầm và các cổng USB-A tốc độ cao ở mặt sau. Số cổng usb trên máy chơi game không chỉ để sạc mà còn dùng để kết nối ổ cứng ngoài, kết nối kính thực tế ảo VR hoặc các bộ vô lăng chơi xe đua chuyên dụng.

Chức năng chính của các loại số cổng usb trên thiết bị

3.2. Các thiết bị kết nối thông qua cổng USB

Hầu như mọi phụ kiện công nghệ hiện nay đều sử dụng đầu cắm USB để giao tiếp với máy chủ:

  • Thiết bị nhập liệu: Chuột không dây, bàn phím cơ, bảng vẽ điện tử.
  • Thiết bị lưu trữ: USB Flash drive, ổ cứng HDD/SSD di động.
  • Thiết bị âm thanh/hình ảnh: Loa máy tính, tai nghe gaming, Webcam.

4. Phân loại cổng USB theo chuẩn kết nối và hình dáng

Để tránh mua nhầm cáp sạc hoặc phụ kiện, bạn cần phân biệt được các loại cổng dựa trên hình dáng vật lý.

4.1. Phân loại theo chuẩn kết nối

  • USB Type-A: Đây là loại cổng quen thuộc nhất, có hình chữ nhật nằm ngang. Bạn thường thấy nó trên tất cả các loại PC và Laptop đời cũ.
  • USB Type-B: Có hình vuông vắn với các góc vát nhẹ ở phía trên. Loại này ít phổ biến hơn, chủ yếu dùng cho các thiết bị lớn như máy in, máy quét hoặc các Hub USB chuyên dụng.
  • Mini USB Type-B: Loại đầu cắm nhỏ hơn Type-A, thường xuất hiện trên các dòng máy ảnh kỹ thuật số hoặc máy nghe nhạc MP3 đời đầu.
  • Micro USB (Type-A & Type-B): Là "tiêu chuẩn vàng" cho điện thoại Android và các thiết bị cầm tay trong suốt một thập kỷ qua. Tuy nhiên, hiện nay nó đang dần bị thay thế.
  • USB Type-C: Đỉnh cao của sự tiện lợi với thiết kế đối xứng (có thể cắm cả hai mặt). USB-C không chỉ nhỏ gọn mà còn mang lại tốc độ truyền tải cực lớn và khả năng chịu tải điện năng cao.

Phân loại cổng usb theo chuẩn kết nối và hình dáng

4.2. Phân loại theo chuẩn tốc độ

Thực tế, khi quan sát số cổng usb trên các dòng máy tính hiện nay, người dùng thông thái thường dựa vào "mật mã màu sắc" ở lõi nhựa bên trong để phân biệt các thế hệ công nghệ. Việc hiểu rõ từng chuẩn tốc độ không chỉ giúp bạn tiết kiệm thời gian chờ đợi khi sao chép dữ liệu mà còn giúp tận dụng tối đa sức mạnh của các thiết bị ngoại vi đắt tiền.

USB 1.0

Đây là chuẩn kết nối được ra đời từ những năm cuối thập niên 90 với tốc độ truyền tải cực kỳ khiêm tốn, chỉ đạt khoảng 1.5 Mbps đến 12 Mbps. Trong bối cảnh công nghệ hiện đại năm 2026, chuẩn USB 1.x gần như đã "tuyệt chủng" trên các thiết bị tiêu dùng phổ thông. Bạn chỉ có thể bắt gặp chúng trên những chiếc máy tính cổ hoặc các thiết bị điều khiển chuyên dụng trong công nghiệp vốn không đòi hỏi băng thông cao. Đặc điểm nhận diện của loại cổng này thường là phần lõi nhựa màu trắng đơn điệu.

USB 2.0

Được ra mắt vào năm 2000, USB 2.0 đã tạo nên một bước vọt với tốc độ tối đa lên tới 480 Mbps. Dù hiện nay đã có nhiều chuẩn nhanh hơn, nhưng trong tổng số cổng usb trên một chiếc Laptop hay PC, nhà sản xuất vẫn luôn duy trì ít nhất 1-2 cổng chuẩn 2.0. Lý do là vì chuẩn này cực kỳ ổn định và tương thích tốt với các thiết bị đầu vào cơ bản như chuột, bàn phím, máy in hoặc tay cầm chơi game. Để nhận diện, bạn hãy nhìn vào lõi nhựa phía trong cổng cắm, chúng thường có màu đen truyền thống.

Phân loại cổng usb theo chuẩn tốc độ

USB 3.0

Bước ngoặt thực sự đến từ chuẩn USB 3.0 (hay còn gọi là USB 3.1 Gen 1). Với tốc độ truyền tải lên tới 5 Gbps, chuẩn này nhanh gấp 10 lần so với người tiền nhiệm 2.0. Sự ra đời của USB 3.0 cho phép người dùng di chuyển các tệp tin nặng như phim 4K hoặc các tệp đồ họa dung lượng lớn chỉ trong vài chục giây thay vì vài chục phút. Để giúp người dùng dễ dàng phân biệt khi kiểm tra số cổng usb trên thân máy, các nhà sản xuất đã quy ước sử dụng màu xanh dương đặc trưng cho phần lõi nhựa của chuẩn 3.0. Đây là lựa chọn hàng đầu nếu bạn đang sử dụng ổ cứng rời HDD hoặc SSD di động để sao lưu dữ liệu thường xuyên.

USB 3.1 và USB 3.2

Những cổng kết nối này có khả năng đạt tốc độ kinh ngạc từ 10 Gbps đến 20 Gbps, thậm chí là 40 Gbps nếu tích hợp chuẩn USB4 hoặc Thunderbolt. Đây là những "cổng kết nối thượng hạng" thường chỉ xuất hiện trên các dòng mainboard cao cấp hoặc laptop workstation chuyên dụng. Để biểu thị cho sức mạnh và khả năng hỗ trợ sạc nhanh, các hãng công nghệ thường sử dụng lõi nhựa màu đỏ, màu cam hoặc xanh lá mạ. Khi sở hữu thiết bị có số cổng usb chuẩn này, bạn có thể tự tin kết nối với các thiết bị đòi hỏi băng thông cực lớn như card đồ họa rời hoặc màn hình độ phân giải siêu cao.

USB 3.1 và USB 3.2

Kết luận

Việc hiểu rõ về các chuẩn kết nối và số cổng usb không chỉ giúp bạn sử dụng thiết bị hiệu quả hơn mà còn tránh được những rủi ro về hư hỏng phần cứng do dùng sai loại cáp. Khi chọn mua laptop hoặc PC mới, hãy ưu tiên các thiết bị có ít nhất một cổng USB Type-C và nhiều cổng chuẩn 3.0 trở lên để đảm bảo tính thời thượng và tốc độ làm việc tối ưu.

Hy vọng bài viết này đã mang lại cho bạn những kiến thức hữu ích về thế giới kết nối USB. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc lựa chọn phụ kiện chuyển đổi, hãy để lại bình luận để được hỗ trợ nhé!

>>> Xem thêm: 

Câu hỏi thường gặp FAQ

?

Tại sao laptop của tôi có ít cổng USB vậy?

Xu hướng laptop hiện nay là mỏng nhẹ (Ultrabook) nên nhà sản xuất cắt giảm tối đa số cổng usb. Để khắc phục, bạn nên mua một chiếc USB Hub (Bộ chia cổng). Thiết bị này sẽ từ 1 cổng USB duy nhất trên máy chuyển đổi ra thêm 4-7 cổng khác nhau cho bạn sử dụng.
?

Tôi cắm thiết bị USB 2.0 vào cổng USB 3.0 được không?

Hoàn toàn được. Các chuẩn USB có tính tương thích ngược. Tuy nhiên, tốc độ truyền tải sẽ bị giới hạn ở mức thấp hơn.
?

Cổng USB màu vàng/đỏ có ý nghĩa gì?

Một số hãng máy tính quy định cổng USB màu vàng hoặc đỏ là cổng Always-on. Nghĩa là cổng này vẫn cung cấp điện để sạc điện thoại ngay cả khi bạn đã tắt máy tính.