Hướng dẫn test tốc độ ổ cứng nhanh và chính xác nhất

Bạn có bao giờ cảm thấy chiếc máy tính của mình dạo này "lười biếng", khởi động chậm chạp hay sao chép một tệp tin mà chờ đợi cả buổi? Rất có thể vấn đề nằm ở tốc độ đọc ghi của ổ cứng. Việc test tốc độ ổ cứng không chỉ giúp bạn hiểu rõ sức khỏe thiết bị mà còn là căn cứ quan trọng để quyết định có nên nâng cấp phần cứng hay không. Hãy cùng Thành Nhân TNC khám phá chi tiết các cách test tốc độ ổ cứng nhanh và chính xác nhất ngay trong bài viết này!

Test tốc độ ổ cứng là gì?

Test (đo) tốc độ ổ cứng là quá trình sử dụng các phần mềm chuyên dụng để đo lường khả năng đọc (Read) và ghi (Write) dữ liệu của ổ cứng. Kết quả đo thường được hiển thị bằng các đơn vị như MB/s (Megabyte mỗi giây) hoặc IOPS (Input/Output Operations Per Second – số lần đọc/ghi trong một giây).

Thông qua việc test tốc độ, người dùng có thể biết được ổ cứng đang hoạt động nhanh hay chậm, có đúng với thông số nhà sản xuất công bố hay không, cũng như đánh giá được sự khác biệt rõ rệt giữa các loại ổ cứng như HDD, ổ cứng SSD.

Test tốc độ ổ cứng để làm gì?

Việc kiểm tra tốc độ ổ cứng mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong quá trình sử dụng và nâng cấp máy tính. Trước hết, nó giúp xác nhận hiệu năng thực tế của ổ cứng so với thông số kỹ thuật công bố. Bên cạnh đó, kết quả test cho thấy sự khác biệt rõ ràng giữa ổ HDD truyền thống có tốc độ chậm, SSD SATA ở mức trung bình và SSD NVMe với tốc độ vượt trội.

Ngoài ra, khi máy tính bất ngờ chạy ì ạch, mở ứng dụng chậm hoặc copy dữ liệu mất nhiều thời gian, nguyên nhân rất thường nằm ở ổ cứng. Việc test tốc độ giúp xác định chính xác “điểm nghẽn” hiệu năng, từ đó đưa ra quyết định hợp lý như nâng cấp từ HDD lên SSD, hoặc từ SSD SATA lên SSD NVMe để tối ưu trải nghiệm sử dụng.

Khi nào bạn thực sự cần kiểm tra tốc độ ổ cứng?

Người dùng không cần test tốc độ ổ cứng quá thường xuyên. Tuy nhiên, trong một số trường hợp sau, việc kiểm tra là rất cần thiết để đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định. Khi máy tính khởi động chậm bất thường, mở phần mềm lâu hoặc thường xuyên bị treo, ổ cứng có thể đã xuống cấp. Nếu bạn vừa thay hoặc nâng cấp ổ cứng mới, việc test giúp xác nhận hiệu năng có đúng như mong đợi hay không.

Ngoài ra, khi ổ cứng cũ xuất hiện dấu hiệu bất thường như phát ra tiếng kêu lạ, sao chép dữ liệu rất chậm hoặc hệ thống hay báo lỗi, test tốc độ sẽ giúp đánh giá tình trạng hiện tại. Đây cũng là bước quan trọng trước khi quyết định nâng cấp phần cứng để tránh đầu tư không cần thiết.

Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ đọc/ghi

Trước khi bắt đầu test, bạn cần biết rằng kết quả có thể thay đổi dựa trên:

• Công nghệ ổ cứng: HDD (ổ đĩa cơ) chắc chắn chậm hơn SSD (ổ điện tử). Trong SSD, chuẩn NVMe lại nhanh gấp nhiều lần chuẩn SATA 3.
• Dung lượng trống: Ổ cứng khi đầy trên 90% thường có xu hướng xử lý chậm hơn rõ rệt.
• Chuẩn kết nối: Nếu bạn cắm SSD chuẩn PCIe 4.0 vào cổng PCIe 3.0, tốc độ sẽ bị giới hạn ở mức thấp hơn.
• Nhiệt độ: Ổ cứng quá nóng sẽ kích hoạt cơ chế tự giảm hiệu năng để bảo vệ linh kiện.

Top 3 phần mềm test tốc độ ổ cứng uy tín nhất

CrystalDiskMark (Dành cho Windows)

Được mệnh danh là phần mềm "quốc dân", CrystalDiskMark là công cụ mã nguồn mở hoàn toàn miễn phí mà bất kỳ kỹ thuật viên máy tính nào cũng có trong USB. Phần mềm này tập trung vào việc đo lường tốc độ đọc/ghi dữ liệu thông qua các kịch bản khác nhau (tuần tự và ngẫu nhiên).

• Cơ chế hoạt động: Phần mềm tạo ra một tệp tin tạm thời trên ổ cứng, sau đó thực hiện các thao tác đọc và ghi lên tệp tin đó để tính toán tốc độ trung bình.
• Ưu điểm vượt trội: Giao diện cực kỳ đơn giản, hỗ trợ đa ngôn ngữ (có tiếng Việt), dung lượng siêu nhẹ (chỉ khoảng 5MB) và kết quả có độ tin cậy rất cao.

AS SSD Benchmark

Nếu CrystalDiskMark dành cho mọi loại ổ đĩa thì AS SSD Benchmark lại được thiết kế "đo ni đóng giày" cho ổ cứng thể rắn (SSD). Điểm đặc biệt của công cụ này là khả năng cung cấp một bảng điểm tổng thể (Score) để người dùng dễ dàng so sánh hiệu năng giữa các dòng SSD khác nhau.

Ngoài đo tốc độ thông thường, nó còn có bộ công cụ "Compression Benchmark" (đo hiệu năng khi nén dữ liệu) và "Copy Benchmark" (giả lập thao tác copy game, phần mềm hoặc file ISO) giúp phản ánh chính xác trải nghiệm sử dụng thực tế của người dùng.

Blackmagic Disk Speed Test (Dành cho macOS)

Đây là tiêu chuẩn vàng đối với người dùng MacBook, đặc biệt là các Editor chuyên nghiệp. Thay vì chỉ hiển thị những con số khô khan, Blackmagic sử dụng một giao diện đồng hồ tốc độ cực kỳ bắt mắt.

Phần mềm này không chỉ báo tốc độ MB/s mà còn liệt kê danh sách các định dạng video (như 4K60, 8K, ProRes 422...). Nó sẽ đánh dấu tích xanh nếu ổ cứng của bạn đủ nhanh để dựng phim mượt mà ở định dạng đó, giúp các nhà làm phim biết chính xác ổ cứng có phải là "nút thắt cổ chai" hay không.

Hướng dẫn chi tiết cách kiểm tra ổ cứng bằng CrystalDiskMark

Để có kết quả khách quan nhất, bạn hãy thực hiện theo quy trình 4 bước chuẩn sau đây:

Bước 1: Tải và cài đặt phần mềm. Truy cập trang chủ CrystalMark.info để tải phiên bản mới nhất (Standard Edition). Tiến hành cài đặt bằng cách nhấn Next và Install. Sau khi hoàn tất, hãy khởi động phần mềm với quyền quản trị viên (Run as Administrator).

Bước 2: Thiết lập các thông số cơ bản. Tại giao diện chính, bạn sẽ thấy các mục tùy chỉnh ở hàng ngang trên cùng. Hãy thiết lập như sau để có kết quả chuẩn:

• Số lần chạy (Mặc định là 5): Bạn có thể giữ nguyên hoặc chọn 3 để tiết kiệm thời gian. Đây là số lần phần mềm sẽ lặp lại bài test để lấy kết quả trung bình.
• Kích thước tệp test (Mặc định 1GiB): Đây là dung lượng file giả lập. Lưu ý rằng 1GiB (theo chuẩn IEC) ≈ 1.074GB.
• Chọn ổ đĩa: Nhấn vào mũi tên thả xuống để chọn phân vùng cần kiểm tra (ví dụ ổ C cài Win hoặc ổ D chứa dữ liệu).

Bước 3: Tiến hành chạy kiểm tra (Benchmark). Để test toàn diện bạn hãy nhấn vào nút [All] màu xanh lá cây ở góc trái. Phần mềm sẽ chạy lần lượt từ trên xuống dưới cho tất cả các kịch bản. Để test nhanh khi bạn chỉ quan tâm đến tốc độ copy file lớn, chỉ cần nhấn vào nút [SEQ1M].

Lưu ý: Trong lúc phần mềm đang chạy, bạn không nên thao tác bất kỳ ứng dụng nặng nào khác để tránh làm sai lệch kết quả.

Bước 4: Đọc và phân tích thông số kết quả. Sau vài phút, các ô màu xanh sẽ hiện lên con số cụ thể. Bạn cần quan tâm nhất đến:

• SEQ1M (Sequential): Tốc độ đọc/ghi liên tục. Con số này dùng để so sánh với thông số ghi trên vỏ hộp của nhà sản xuất.
• RND4K (Random 4K): Tốc độ đọc/ghi các tệp tin nhỏ ngẫu nhiên. Đây là chỉ số quan trọng nhất quyết định tốc độ mở ứng dụng và độ mượt khi sử dụng Windows hàng ngày.

Nếu kết quả tốc độ RND4K Read của bạn đạt trên 30 MB/s, máy tính của bạn đang hoạt động rất tốt cho các tác vụ văn phòng và giải trí nhanh!

Những lưu ý để test ổ cứng an toàn

• Không test quá thường xuyên: Việc test tốc độ thực chất là ghi dữ liệu rác liên tục vào ổ cứng. Với SSD, việc này sẽ làm giảm tuổi thọ (TBW) nếu thực hiện quá nhiều lần trong ngày.
• Cắm sạc khi test (đối với Laptop): Đảm bảo máy ở chế độ High Performance để đạt được tốc độ tối đa.

Việc kiểm tra tốc độ ổ cứng thường xuyên (khoảng 6 tháng một lần) là cách tốt nhất để bạn làm chủ thiết bị của mình. Nếu sau khi test, kết quả cho thấy ổ cứng của bạn đã quá cũ hoặc tốc độ không còn đảm bảo, hãy đến ngay Thành Nhân TNC để được tư vấn nâng cấp các dòng ổ cứng SSD chính hãng với mức giá tốt nhất!